SETA'da ABD ve İran'ın savaş stratejileri ve bölgesel çatışmanın yeni dinamikleri ele alındı

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfınca (SETA), "ABD ve İran'ın Savaş Stratejileri ve Bölgesel Çatışmanın Yeni Dinamikleri" paneli düzenlendi.Moderatörlüğünü Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden Prof. Dr. Murat Yeşiltaş'ın yaptığı panelde, Milli İstihbarat Akademisi (MİA) Başkan Yardımcısı Hakkı Uygur ve SETA Washington Araştırma Direktörü Kılıç Buğra Kanat konuştu.Uygur, ABD ile İran arasında savaş öncesinde bir anlaşma zemini bulunmadığına işaret ederek, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlayacağının emarelerinin yakın zamanda kendini gösterdiğini söyledi.Savaşın, İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a yaptığı saldırıların devamı niteliğinde olduğunu anlatan Uygur, "Görüyoruz ki iş artık diplomasiden, arabuluculuktan vesaire geçtiği zaman, sert güç kullanılmaya başladıktan sonra olay çok farklı bir yere gidiyor." dedi.Uygur, "İlk 72 saatte İran'ın çok ağır bir darbeye maruz kalması, devletin 1 numarası ve çeşitli komutanların ölmesi... Dünyada buna tahammül edebilecek çok az devlet vardı." ifadesini kullanarak, ABD Başkanı Donald Trump'ın sınırları zorlamayı sevdiği ve İran liderini öldürdükten sonra masaya oturmayı hedeflediği değerlendirmesinde bulundu.İran'ın saldırılar öncesinde iyi hazırlık yaptığını ve panik havasında olmadığını belirten Uygur, ülkenin yıllardır oluşturduğu güvenlik bürokrasisinin etkili çalıştığından bahsetti.Uygur, bundan sonra yaşanacakların netlik kazanmadığını dile getirerek, "Eğer kara operasyonu olursa, 3-5 bin kişiyle İran'ın herhangi bir toprağını işgal etmeniz mümkün değil. Trump bunları ölüme gönderiyor demektir." ifadesini kullandı.Geleneksel yollarla savaşın ABD tarafından kazanılamayacağını ve savaşın farklı ülkelerde ve uluslararası ticarette çeşitli sorunlara yol açtığını vurgulayan Uygur, Trump'ın taktik nükleer silah kullanabileceğini düşündüğünü dile getirdi.Uygur, İran'ın yeterli teknolojiye sahip olmasına rağmen üretime başlarsa baskıya maruz kalacağı çekincesiyle nükleer silah üretmediğini söyleyerek, "İran bedelini peşin peşin ödedi. Bundan sonra İran'ın buraya gitmesini de çok ciddi bir ihtimal olarak görüyorum." dedi.Amerikan kamuoyu savaşı desteklemiyorKanat ise Trump'ın başarabileceği inancıyla İran'a saldırı başlatmış olabileceğini belirtirken, savaşlar öncesinde genellikle kamuoyunu "savaşın gerekli olduğuna ikna eden" çalışmalar yapıldığına ancak bu sefer ABD'nin İran'a saldırılar konusundaki desteğinin çok düşük seviyede olduğunu anlattı.ABD'de bu yıl ara seçimlerin düzenleneceğine, Trump'ın görev onay oranının yüzde 30'larda olduğuna ve savaşın seçim sürecinde büyük bir mesele haline geleceğinin düşünüldüğüne işaret eden Kanat, "Kamuoyu anketleri de şunu gösteriyordu: Yüzde 70 savaşa karşı. Çünkü İran tehdidini, tehdit olarak almadı kamuoyu. Dolayısıyla bu ortamda bir savaşa gitti ve kamuoyu açısından bir sıkıntı yaşadı." dedi.Kanat, İran'a askeri operasyonun 90 günün ardından devam etmesi durumunda Trump'ın ABD Kongresi'nden savaş kararı alması gerektiğine dikkati çekerek, Kongre üyelerinin kahir ekseriyetinin savaşa dair açıklama yapmadığını söyledi.İran halkının kendini savaş halinde hissederken, Amerikan toplumunun bu hisse sahip olmadığı değerlendirmesinde bulunan Kanat, "Bu tip orta ölçekli savaşlarda başarı şansı çok uzuyor. Çünkü zaferin tam olarak tanımı yapılamıyor." diye konuştu.Kanat, Trump'ın savaşı devam ettirecek bir motivasyonu olmadığını ve savaşı kazandığı iddiasında bulunduğunu belirterek, "Sanıyorum Trump'ın sürekli 'Kimse bunu öngöremedi.' dediği iki şey var. Biri Hürmüz Boğazı ve İran'ın petrol ve enerjiyi silahlaştırması, ikincisi de Körfez'e saldırı. Burada kurban Körfez oldu bir noktada. Çünkü İran Körfez'e vurmaya başladı. Körfez'e vurmaya başladığından itibaren belirli tepki doğdu, piyasalar etkilendi." ifadelerini kullandı.Son 20 senedir ABD'nin İran'la herhangi bir askeri karşılaşma yaşaması durumunda ilk gündeme gelen konunun Hürmüz Boğazı ve petrol fiyatları olduğunun altını çizen Kanat, petrol fiyatları konusunda belirli bir hazırlık yapılmadığından bahsetti.Kanat, İran rejimi için ayakta kalmanın "zafer" niteliği taşıdığını ve ABD için zaferin niteliğinin ne olduğu konusundaki belirsizliğin sürdüğüne işaret etti.ABD ile İran arasındaki ilk müzakere sürecinden itibaren İsrail'in müzakere sürecini etkileyebileceğinin konuşulduğunu söyleyen Kanat, "Herhangi bir anlaşma yapılsa bile uygulama süreci çok daha zor olacak." dedi.